მაგიიდან სამოქალაქო რელიგიამდე

აპრილი 7, 2009

Для меня всегда было и есть что-то глубоко омерзительное во всяком «культе», в фанатизме в любой форме, фанатизм мне кажется самой страшной, безобразной, унизительной и опасной чертой человека. Как это ни покажется странным, но он вызывает во мне прежде всего физиологическую реакцию: я чувствую всю его противоестественность, то есть противность моему естеству, сама моя природа ему противится, и весь мой организм реагирует на него легким, отдаленным позывом к тошноте. Меня начинает мутить, и тогда я знаю, что это не только отвратительно, но и противоестественно: этот пробный камень физиологической реакции еще никогда не подвел меня.

  Нина Берберова. “Курсив мой”

 

14 იანვარს, იესო ქრისტეს წინადაცვეთის სადღესასწაულო ქადაგებაში, მოსკოვის საპატრიარქო ტახტის მოსაყდრემ მიტროპოლიტმა კირილე გუნდიაევმა რელიგიური რიტუალები სამხედრო აღლუმებს და სხვა სახელმწიფო ცერემონიებს შეადარა: “აღლუმი ახდენს მისი მონაწილეების მობილიზაციასა და აღზრდას” –  განაცხადა მისმა მაღალყოვლადუსამღვდელოესობამ. 

რიტუალი (ritualis, ritus – ლათ. რელიგიური წესი, საზეიმო ცერემონია) არის რთული სიმბოლური ქცევის ისტორიულად ჩამოყალიბებული ფორმა, ქმედებათა კოდიფიცირებული სისტემა, რომელიც გამოხატავს გარკვეულ სოციალურ და კულტურულ ურთიერთობებს, იქნება ეს კონკრეტული ღირებულებებისა და ავტორიტეტების აღიარება, სოციალურ-ნორმატიული სისტემის განმტკიცება და ა. შ. ადამიანის სტატუსის ცვლილებას ხშირად თან ახლავს რიტუალი, მაგალითად: ქორწინება, დაკრძალვა, ნათლობა და სხვ. მრავალრიცხოვანი ჯგუფების ერთობლივი ლოცვაც რიტუალით გამოიხატება: ლიტურგია, წირვა. 

თითქმის ყოველი რელიგიური დოქტრინა შეიცავს სიმბოლოების კრებულს, რომლებიც ადამიანებში პატივისცემას და მოწიწებულ შიშს იწვევს. ეს სიმბოლოები მორწმუნეთა თემის მიერ აღსრულებული  რიტუალების მნიშვნელოვანი ელემენტები არიან. მიუხედავად იმისა არის თუ არა მოცემულ რელიგიურ დოქტრინაში ღმერთის იდეა, პრაქტიკულად ყოველთვის ფიქსირდება ისეთი ობიექტები ან არსებები, რომელთა მიმართ თაყვანისცემა და მოწიწება გამოიხატება. ზოგიერთ რელიგიებს ახასიათებთ რწმენა არა პერსონიფიცირებული ღვთაებისადმი, არამედ აბსტრაქტული “ღვთიური ძალისადმი”. სხვებში კი ხდება ისეთი პერსონების თაყვანისცემა, რომლებიც ღმერთები არ არიან: მაგალითად ბუდა, კონფუციუსი.

რელიგიური რიტუალები შეიძლება იყოს ლოცვები, საგალობლები, ცეკვები, პროცესიები, გარკვეული ტიპის საკვების მიღება ან მარხვა. რიტუალური აქტები მჭიდროდაა დაკავშირებული რელიგიურ სიმბოლოებთან, ამიტომაც ისინი განიხილებიან, როგორც ყოველდღიური ცხოვრების წესებისაგან სრულიად განსხვავებულნი. ხშირად რელიგიურ რიტუალებს ადამიანები განმარტოებით ასრულებენ, მაგრამ ყველა რელიგიაში არსებობენ აქტები, რომლებშიც მორწმუნეთა მრავალრიცხოვანი ჯგუფები მონაწილეობენ. ოფიციალური ცერემონიები ტარდება სპეციალურად გამოყოფილ ადგილებში – ეკლესიებში ან ტაძრებში. 

მკვლევარები კოლექტიური რიტუალების არსებობას განიხილავენ, როგორც რელიგიის მაგიისაგან განსხვავების ფაქტორს, თუმცა ამ განსხვავების მკაფიოდ გამოკვეთა ყოველთვის შესაძლებელი არ არის. მაგია წარმოადგენს ქმედებებს, რომელთა მიზანია სხვადასხვა საშუალებებით (ნივთები, შელოცვები)  ღვთაებრ და ბუნების ძალებზე ზემოქმედება. მაგალითად პოლინეზიის კუნძულებზე მცხოვრები ტომები ყოველთვის ასრულებენ მრავალ მაგიურ რიტუალს ზღვაში მოგზაურობის წინ. 

ტრადიციული ტიპის საზოგადოების ცხოვრებაში რელიგიას ძირითადი ადგილი უკავია. რელიგიური სიმბოლოები და რიტუალები ხშირად ინტეგრირდება საზოგადოების კულტურაში: მუსიკა, ფერწერა, ცეკვა, ფოლკლორი და ლიტერატურა. მცირე კულტურებში არ არსებობს პროფესიონალი სამღვდელოება, თუმცა ყოველთვის მოიპოვებიან ადამიანები, რომელთა ძირითადი საქმიანობაც რელიგიური (და ხშირად მაგიური) რიტუალების აღსრულებაა. მართალია ამგვარი ადამიანების ჯგუფები განსხვავდებიან ერთმანეთისაგან, მაგრამ ყველაზე გავრცელებულ ტიპად შეიძლება დასახელდეს შამანი. ითვლება, რომ რიტუალების აღსრულებისას შამანს შესწევს უნარი იყოს შუამავალი ადამიანსა და ზებუნებრივ ძალებს შორის.

იური ლოტმანი წერდა, რომ რიტუალი წარმოადგენს მექანიზმს, რომლის საშუალებითაც ხდება ინდივიდის თანაზიარება ჯგუფურ ხსოვნასთან. რიტუალში მთავარ როლს თამაშობს ხსოვნის ორგანიზირება, ამიტომ ის ქმნის მუდმივ ორგანიზირებად სისტემას, რომელიც მკვეთრად ზღუდავს ან საერთოდ არ ტოვებს სივრცეს ევოლუციისათვის. რიტუალი ართმევს ცალკეულ ინდივიდს ინდივიდუალური მოქმედების უნარს და აბსოლუტურად წინასწარ განსაზღვრულს ხდის ამ უკანასკნელს.

რიტუალი შეიძლება იყოს საკრალური ქმედება, რომელიც საგნებს ანიჭებს განსაკუთრებულ სიმბოლურ თვისებებს. კულტურის ფილოსოფიის ტრადიციული გაგებით რიტუალი განიხილებოდა, როგორც ჯანსაღი ტექნოლოგიური რეცეპტის ატრიბუტი, რომელიც სრულიად უმნიშვნელო იყო პრაქტიკული შედეგის მიღწევისათვის. მისი აუცილებლობა კი გამოწვეულია პოზიტიური ცოდნის დეფიციტითა და რეალური მიზეზების ყალბით შეცვლით. თუმცა, თანამედროვე ისტორიულ-კულტურული კვლევები, რომლებიც ადამიანების ქცევის სპეციფიური ტიპების რეკონსტრუქციას ახდენენ, აფიქსირებენ რიტუალურისა და პრაგმატულის ურთიერთოების ცვლილებას. არქაულ კულტურებში რიტუალი აღმოჩნდა ადამიანის ყოველდღიური შრომითი საქმიანობის საფუძველი, ადამიანური კოლექტივების ინტეგრაციისა და მთლიანობის გარანტი, ანუ სოციალური და ფსიქოლოგიურ ფუნქციების მატარებელი.  

რიტუალი აკავშირებს კოსმოლოგიას სოციალურ ორგანიზაციასთან. აგრეთვე მრავალფეროვანია რიტუალის კავშირი ეთნოსის ცხოვრებასთან. ეთნოლოგები მას სოციალური კომუნიკაციის სიმბოლურ საშუალებას უწოდებენ. Read the rest of this entry »

Advertisements

მორიგი სიბნელე

იანვარი 2, 2009

“qvakuTxedi, erovnul-sarwmunoebrivi Jurnali, yovelTviuri gamocema, N11 (30), dekemberi, 2008. Jurnali gamodis ruisisa da urbnisis mitropolit iobis (aqiaSvili) locva-kurTxeviT – es niSnavs, rom Jurnali aris saqarTvelos sapatriarqos oficialuri saeklesio gamocema.

redaqtori: xaTuna saginaSvili, redaqtoris moadgile: giorgi kupraZe, konsultantebi religiur sakiTxebSi: dekanozi akaki meliqiZe da dekanozi levan fircxalaiSvili. gamomcemloba “acxovne suli Seni”.

e-mail: qvakuthedi@yahoo.com , misamarTi: Tbilisi, rusTavelis 42; tel. 274037;

899900636. iyideba Tbilisis yvela eklesiaSi.


gv. 4, redaqtoris gverdi: “ frTxilad!!! evrokavSiris ultimatumi-saqarTveloSi biometruli pasportebi SemoaqvT”, avtori xaTuna saginaSvili.

…. evrokavSiris moTxovnis Tanaxmad, saqarTveloSi unda daCqardes sapasporto reforma da igi etapobrivad e. w. Cipian, biometrul pasportebze unda gadavides , sadac misi mflobelis Sesaxeb sruli informacia iqneba. … evropasTan axal savizo urTierTobaze gadasvla drois sakiTxia. manamde saqarTvelom yvela aRebuli valdebuleba unda Seasrulos – esaa a. w. 2 dekembris 9 saaTiani kurieris erT-erTi centraluri siuJetis Sinaarsi, romelic Jurnalistma giorgi kepulaZem momzada.

maS ase, propagandistuli manqana CarTulia mTeli simZlavriT da aqtiurad, amasTanave, vityodi – agresiuladac awarmoebs sazogadoebrivi azris momzadebas sasurveli mimarTulebiT. saqarTvelos mosaxleobis zombireba gadamwyvet fazaSi Sedis!

Cveni Jurnalis wina nomerSi “redaqtoris gverdSi“ mogaxsenebdiT: “natoTi da amerikis wina administraciiT imedgacruebam, romelic kbilebiT icavda Cvens xelisuflebas, warmoqmna saSiSroeba, rom sazogadoebas gadarCenis axal qvakuTxedad evrokavSiri dausaxon da sacduri ese winaze metad saSiSi SeiZleba gaxdes, radgan wmindanTa gafrTxilebebma – msoflioSi sayovelTao arCevnebis gziT antiqristes msoflio xelmwifed aRzevebis Sesaxeb – xorcSesxma swored evrokavSiris konstituciaSi hpova da momavali antiqristes beWdis sayovelTao dakanonebis iniciatoradac swored es kavSiri SeiZleba mogvevlinos momavalSi“ – rogorc ityvian, ise yvelaferi kargad agvixdes rogorc am sityvebSi dasarwmuneblad didxans lodini ar mogviwia da giorgi kepulaZis, TiTqos Cvenive dakveTiT momzadebul siuJetSi, naTeli moefina imas, rasac Jurnalis wina nomerSi mogaxsenebdiT.

gv.5, apokalifsuri qvakuTxedi. beri paisis gafrTxilebebi plastikuri piradobis mowmobebsa da antiqristes beWedTan dakavSirebiT.

axali mowmoba – antiqristes beWedi araa. es beWdis Semotanis winapirobaa… eklesiam unda daikavos swori pozicia. man unda uTxras, ganumartos morwmuneebs, rom maT mier axali piradobis mowmobebis aReba iqneba dacemis tolfasi…. amrigad, “sakredito baraTebis srulyofili sistemis“, kompiuteruli uzrunvelyofis miRma imaleba msoflio diqtatura – antiqristes uReli… sionistebis mier mogonili amgvari diqtatura mxolod Tavad eSmaks SeeZlo STaegonebin maTTvis.

gv. 7-9,eklesia Tavis droze ityvis gadamwyvet sityvas“– gvesaubreba sveticxovlis sakaTedro taZris moZRvari dekanozi miqael maWaraZe.

rogorc sasuliero piri, ra gamosavals xedavT dRevandeli mdgomareobidan?

-pirvel rigSi, gadamwyveti iqneba Cveni eris masiuri Semobruneba eklesiisaken, aseve istoriuli samarTlianobis aRdgena, ra Tqma unda vgulisxmob monarqiis dabrunebas….

xom ar TvliT, rom am bolo dros politikurma partiebma Tu dasavleTTan integraciis Temam xalxis TvalSi diskreditacia RvTis gangebiT ganicada, raTa saboloo jamSi xalxi mixvdes, rom ar aris gadarCena aravisSi, garda eklesiisa da mxolod mis xmas erwmunos?

-diax, swored es yvelaferi imitom xdeba, rom xalxma sakuTari TvaliT naxos yvelaferi da Tavad gansajos yvelaferi…. Cvenc gvindoda mravalpartiuloba? – esec dauSva RmerTma… raTa xalxi bolos da bolos mixvdes, rom erTaderTi WeSmariti “partia“ aris is, romelsac saqarTvelo da deda-eklesia hqvia. im pirobebSi, roca masonebis ideologiis Tanaxmad, sazogadoebaSi TiTqmis aRar darCa SeubRalavi, Cirqmoucxebi avtoriteti, deda-eklesia iqneba is Suqura, romelic, rogorc uwin, axlac gadarCenis gzas gaunaTebs Cvens ers…

mamao, ramodenime dRis win didi pompezurobiT gaaSuqa telekompania “rusTavi-2“-ma saqarTveloSi evrokavSiris zewoliT e. w. biometruli, Cipiani pasportebis Semotanis sakiTxi. CvenTvis cnobilia, rom analogiur procesebs mTels marTlmadideblur samyaroSi – saberZneTSi, ruseTSi, ukrainaSi da a. S. mohyva didi saprotesto talRa. Tqven, rogorc qarTveli sasuliero piri, TvliT Tu ara, rom es aris apokalifsis WrilSi gansaxilveli movlena?

– faqtiurad, es ukve aris Cipebis adamianebisaTvis Canergvis wina etapi. roca masiurad gavrceldeba es pasportebi, maSin, rogorc patroni auSvebs mwevars sanadirod, aseve gauxsnian xel-fexs kriminalebs, romlebic xSirad saxelmwifo struqturebis mier marTvadni arian. es ki gamoiwvevs am sabuTebis masiurad dakargvas, rac sabolood dRis wesrigSi daayenebs igive sabuTebis e.w. Cipis saxiT organizmiT tarebis viTomcda aucileblobas.… ecdebian xalxs daumtkicon, rom bankis plastikuri baraTebis, marTvis mowmobis, piradobis mowmobis da a. S. sabuTebis sanacvlod ufro mosaxerxebelia erTi Cipis Casma, romelic yvela funqcias SeiTavsebs. roca es dadgeba dRis wesrigSi, aSkarad antiqristianul ideologias mogvaxveven Tavs.

albaT Tqveni saubari bevrs daafiqrebs imaze, rom gansakuTrebuli sifxizle mogveTxoveba Cven, qristianebs dRevandel rTul droebaSi, Tavad eklesia ki gadamwyvet momentSi mimdinare movlenebTan dakavSirebiT Tavis pozicias gamoxatavs.

Read the rest of this entry »